อันตรายที่เกิดจากรังสี

ดร.สมพร จองคำ และ อารีรัตน์ คอนดวงแก้ว

รังสีมีคุณอนันต์ต่อมวลมนุษย์ฉันใด รังสีก็มีโทษมหันต์ต่อมนุษย์ที่กระทำโดยประมาท เลินเล่อ ฉันนั้น การปฏิบัติงานทางรังสี จะต้องมีความตระหนักเป็นพื้นฐาน มีการเรียนรู้ ถึงโทษของรังสีต่อร่างกาย มีการเรียนรู้ วิธีการป้องกัน อันตรายจากรังสี และมีการปฏิบัติงาน ด้านรังสีอย่างรอบคอบ และปลอดภัย

รังสีนิวเคลียร์ เช่น รังสีแกมมา รังสีบีตา รังสีอัลฟา และรังสี นิวตรอน มีพลังงานสูง จึงมีอำนาจทะลุทะลวงสูง เมื่อวิ่งเข้าสู่ร่างกาย สามารถถ่ายเทพลังงาน ให้กับโมเลกุล ของร่างกาย โดยตรงได้ 30% อีก 70% เป็นการถ่ายเท พลังงานโดยอ้อม เช่น รังสีนิวเคลียร์ วิ่งมาชนโมเลกุลของน้ำ ก่อให้เกิดการแตกตัว เป็นอนุมูลอิสระ ซึ่งเป็นอนุมูลว่องไว ในการทำปฏิกิริยาเคมี กับสารประกอบโดยรอบ เช่น กลายเป็น hydrogen peroxide แล้วไปทำลายเซลล์ให้เสียหาย เมื่อเซลล์เสียหาย จะมีผลต่อเนื่อง ไปยังเนื้อเยื่อ อวัยวะ ก่อให้เกิด อาการผิดปกติ มากน้อยขึ้นอยู่กับ ปริมาณรังสี ที่ร่างกายได้รับเข้าไป

อาการของคนเมื่อได้รับรังสีจะแตกต่างกัน เมื่อได้รับรังสี แบบทันทีทันใด ปริมาณมาก จะมีผลมากกว่า ผู้ได้รับปริมาณรังสีเท่ากัน แต่เป็นแบบผ่อนส่ง คือ ในเวลาที่นานกว่า ลักษณะเช่นเดียวกับ การใช้นิ้วมือดับไฟ จากไม้ขีดก้านเดียวจนหมดกล่อง กับการดับทีเดียวของไม้ขีดทุกก้าน ทั้งกล่องพร้อมกัน ย่อมได้รับแผลที่โตกว่า

ผลของร่างกายเมื่อได้รับรังสีนิวเคลียร์ ในปริมาณต่างๆ โดยทันทีทันใด จะเป็นดังนี้
  • เมื่อรับ 500 มิลลิซิเวิร์ต เม็ดเลือดขาวจะลดลงเล็กน้อย
  • เมื่อรับ 1,000 มิลลิซิเวิร์ต มีอาการคลื่นเหียน อ่อนเพลีย เม็ดเลือดขาวลดลง
  • เมื่อรับ 3,000 มิลลิซิเวิร์ต อ่อนเพลีย อาเจียน ท้องเสีย ผมร่วง
  • เมื่อรับ 6,000 มิลลิซิเวิร์ต อ่อนเพลีย อาเจียน ท้องร่วงใน 1-2 ชั่วโมง เม็ดเลือดขาว ลดลงรวดเร็ว อาจเสียชีวิตภายใน 2-6 สัปดาห์
  • เมื่อรับ 10,000 มิลลิซิเวิร์ต ผิวหนังพองบวม ผมร่วง เสียชีวิตภายใน 2-3 สัปดาห์